‘De consequenties van keuzes maken wij expliciet’

Esmeralde van Vliet

strategie en omgeving, regio Holland Rijnland

Liander is als regionale beheerder van het energienetwerk al lange tijd betrokken bij de energietransitie in Holland Rijnland. Bij het Regionaal Energieakkoord, de voorloper van de RES, schetste Liander scenario’s waarin duidelijk werd wat de impact was van bepaalde keuzes voor het Electriciteitsnetwerk in de regio. Wat is technisch haalbaar, tegen welke kosten en hoeveel tijd kost het om te realiseren? Esmeralde van Vliet, relatiemanager voor Holland Rijnland, legt het uit.

‘‘Holland Rijnland kenmerkt zich door grote verschillen per gebied’, start Van Vliet. ‘Er zijn enkele kernen waar veel elektriciteit wordt afgenomen. Maar er zijn ook buitengebieden met relatief weinig vraag. We hebben in Nederland één van de betrouwbaarste elektriciteitsnetten ter wereld, maar het huidige systeem is niet ontworpen om grote hoeveelheden regionaal opgewekte groene stroom te transporteren. Het liefst zou je electriciteit opwekken zo dicht mogelijk bij waar het wordt afgenomen, want dan voorkom je kostbare uitbreidingen van het elektriciteitsnet. Maar iedereen begrijpt dat een windmolen midden in Leiden niet realistisch is. Tegelijkertijd zijn veel zonneweides in het buitengebied geen gelukkige keuze voor het huidige netwerk door de beperkte afname van stroom in zo’n gebied.’

Volgens Van Vliet is het de rol van Liander om dergelijke keuzes expliciet te maken. ‘Onze scenariostudies droegen ertoe bij dat bestuurders zich realiseren dat de keuze voor een bepaald energiesysteem gevolgen heeft voor het gehele netwerk. Een voorbeeld: een mix van zon en wind is veel beter in het netwerk in te passen dan een energiemix zonder windenergie. Maar windmolens domineren dan weer meer in het landschap. Een ander dilemma: het uitgangspunt nu is dat producenten van duurzame energie al hun elektriciteit kunnen terugleveren aan het netwerk. Maar de hoogste pieken van groene stroom, op erg zonnige of winderige dagen, treden doorgaans slechts enkele keren per jaar op. Dat betekent dat de capaciteit van het elektriciteitsnet gedurende de rest van het jaar niet volledig wordt gebruikt. Dat is een forse investering, waaraan alle klanten bij Liander meebetalen. Van Leeuwarden tot Leiden. Je kunt afspreken om op zo’n piekmoment de productie terug te schroeven. Dat heeft dan wel weer invloed op de businesscase van de duurzame opwek.'

Op dit moment worden in Holland Rijnland, net zoals in alle andere RES-regio’s, plannen gesmeed om de energietransitie vorm te geven. ‘Dat zijn keuzes tussen, ruimte, tijd, geld en draagvlak’, vervolgt Van Vliet. ‘Het doorrekenen van de plannen zoals aardgasloze nieuwbouw en elektrisch rijden, heeft geleid tot een forse investeringsagenda voor Liander. En daarmee zijn we al aan de slag gegaan, bijvoorbeeld in Boskoop. Duurzaam opgewekte elektriciteit vereist ook uitbreiding van de elektriciteitsverdeelstations die de distributie mogelijk maken. Maar pas als het besluit valt waar wat wordt gerealiseerd, kunnen we plannen maken voor de overige noodzakelijke uitbreidingen. Daarom is het belangrijk dat de plannen zo snel mogelijk concreet worden.'

Overigens hangt de mate van uitbreiding ook af van de voorgenomen realisatie van het warmtenet met restwarmte uit het Rotterdams havengebied. 'Als die warmte er namelijk niet komt, leidt dat tot een extra vraag naar duurzame elektriciteit van 150 MW. En dat is niet gering.’

Toch wil Van Vliet niet concluderen dat de energietransitie alleen maar een kostenpost is. ‘Ja, de energietransitie vergt grote investeringen. Maar laten we vooral niet uit het oog verliezen dat het enorme kansen biedt. Er liggen ook veel mooie, nieuwe banen in het verschiet. Om de aanleg en het onderhoud van al die nieuwe netwerken te realiseren, hebben wij op dit moment honderden vacatures.’