Een nieuwe duurzame energiehuishouding in Holland Rijnland

Klimaatakkoord, klimaatdoelen, energietransitie, regionale energiestrategie; als het gaat om de duurzame energievoorziening van de toekomst, buitelen de begrippen over elkaar heen. Het is niet voor iedereen inzichtelijk hoe het een verband houdt met het ander. We zetten het nog een keer op een rijtje. Wat was de opmaat om te komen tot een energiestrategie voor de regio Holland Rijnland?

Van internationaal naar regionaal

Al geruime tijd zetten verschillende landen in de wereld zich in om de klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken. In december 2015 werd tijdens de internationale klimaatconferentie het akkoord van Parijs getekend. In dit internationale verdrag spraken tweehonderd ondertekenende landen af dat de uitstoot van CO2 moet worden teruggedrongen en dat de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot maximaal twee graden. Alle individuele landen zijn aan de slag gegaan met de afspraken zoals vastgelegd in het klimaatverdrag van Parijs. In Nederland werd in juni 2019 het Nationaal Klimaatakkoord gepresenteerd. Hierin staan honderden afspraken om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren. Afspraken die betrekking hebben op de industrie, de gebouwde omgeving, de landbouw en mobiliteit. Het Nationaal Klimaatakkoord vraagt ook om het opstellen van regionale energiestrategieën. Regionaal, omdat dat de schaal is waarop de uitvoering van de energiestrategie het best kan plaatsvinden. Daarvoor is Nederland opgedeeld in dertig regio’s die ieder een eigen regionale energiestrategie (RES) dienen op te stellen. Holland Rijnland is één van die RES-regio’s.

Het Regionaal Energieakkoord, de voorloper van de RES Holland Rijnland

Holland Rijnland is een ambitieuze regio. Al in september 2017 sloten achttien partijen het Regionaal Energieakkoord. Deelnemende partijen waren – en zijn - alle regiogemeenten, de provincie Zuid-Holland, de omgevingsdienst West-Holland, het hoogheemraadschap van Rijnland en het samenwerkingsverband Holland Rijnland. De ondertekenaars spraken af dat de regio in 2050 energieneutraal moet zijn, een stevig doel. Het akkoord kent een aantal tussendoelen voor 2025 gericht op energiebesparing, warmte, ruimte en energie, zon op daken en duurzame mobiliteit. Zoals de naam al zegt, richt het akkoord zich puur op energie. Aanverwante duurzame onderwerpen als vergroening of recycling worden hierin bewust niet meegenomen om krachtig te kunnen sturen op de energieopgave.

Van Energieakkoord naar RES

Uit het Nationaal Klimaatakkoord volgt onder andere de afspraak dat iedere regio in zijn RES benoemt waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land kan worden opgewekt, grootschalig vooral via wind of zon. Daarnaast moeten regio’s aangeven welke warmtebronnen ze willen inzetten om wijken en gebouwen te verwarmen, zodat die zonder aardgas kunnen. In de RES beschrijf iedere regio zijn eigen keuzes daarin. De lokale uitwerking vindt plaats in zogenaamde Transitievisies Warmte, die in 2021 gereed zijn.

Toen in 2019 het kabinet het Nationaal Klimaatakkoord publiceerde, had Holland Rijnland al het nodige voorwerk verricht. Voor Holland Rijnland diende het Energieakkoord uit 2017 als basis voor de RES. In lijn met de RES-eisen zijn de tussendoelen voor 2025 naar 2030 vertaald. De lopende uitvoering van het Energieakkoord en de gevraagde RES zijn nu in één aanpak vervlochten. In de notitie ‘Van Energieakkoord naar RES Holland Rijnland’ beschrijft Holland Rijnland de manier waarop dit plaatsvond. Deze notitie is daarmee te zien als een startnotitie en werd eind 2019 vastgesteld door de partners van het Regionaal Energieakkoord.

Het regionaal bod

De besturen van alle partners uit het Regionaal Energieakkoord, en nu dus tevens van de RES, stelden de afgelopen periode de Concept RES vast. De inhoud van dit document wordt ook wel het regionaal bod genoemd, de wijze waarop de regio bijdraagt aan de nationale doelstellingen om de uitstoot van CO2 te verminderen. Het huidig bod van Holland Rijnland is gericht op de tussentijdse doelstellingen voor 2030. Het bod verdeelde Holland Rijnland in vier uitvoeringslijnen. Klik op het onderdeel voor de deelopgave. energiebesparing, • opwek duurzame elektriciteit, • warmte, • duurzame mobiliteit.

Van Concept RES naar RES 1.0

Holland Rijnland heeft inmiddels de Concept RES gereed. Deze wordt compleet met wensen en bedenkingen van raadsleden in september ingediend. Daarna start het participatietraject. Gemeenten zelf betrekken hun eigen inwoners bij de plannen van de RES. Hoe dat precies gebeurt, wordt in deze zomermaanden verkend. Het creëren van draagvlak is belangrijk. Want de energietransitie heeft nu eenmaal impact op onze schaarse ruimte. En duurzame opwek moet concurreren met andere ruimte opeisende thema’s.

In de tussentijd rekent het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) alle dertig ingediende Concept RES’en door. Deze moeten gezamenlijk 35 TWh aan duurzame energie opwekken. Eenmaal klaar, dan komt het PBL met een advies richting iedere regio. Begin 2021 wordt gestart met het schrijven van de definitieve RES, de RES 1.0. Als de gemeenten, de provincie en het hoogheemraadschap hiermee akkoord zijn, start in juli 2021 de uitvoering van de RES. Deze wordt uiteindelijk om de twee jaar bijgesteld om zo tot de beoogde doelstellingen voor 2030 te komen.